"Herkes işine gelene inanır, ille de doğru olmasına bakmaz!"
Geminiye böyle yazdım, bakalım ne verecek diye. Son derece bilimsel ve katıldığım hakikatleri sıraladı:
"Bu söz, insan psikolojisinin ve toplumsal ilişkilerin en eski ve en değişmez gerçeklerinden birini ifade eder. Felsefede ve psikolojide bu durum "onaylama önyargısı" (confirmation bias) ve "güdülenmiş akıl yürütme" (motivated reasoning) olarak adlandırılır.
İnsanlar genellikle şu nedenlerle gerçeği değil, işlerine geleni seçerler:
- Konfor Alanını Korumak: Doğru olan şey bazen eski inanışlarımızı, alışkanlıklarımızı ya da konforumuzu bozmamızı gerektirir. İşimize gelen bilgi ise bizi haklı hissettirir ve rahatlatır.
- Yüzleşme Korkusu: Gerçekler her zaman tatlı değildir; bazen hata yaptığımızı, yanıldığımızı veya kandırıldığımızı kabul etmeyi gerektirir. İnsan egosu bu yüzleşmeden kaçınmaya meyillidir.
- Aidiyet Duygusu: İçinde bulunulan grubun, siyasi görüşün veya sosyal çevrenin ortak "doğrularına" inanmak, yalnız kalma korkusunu bastırır. Nesnel olarak yanlış olsa bile, sırf dışlanmamak için o yalana inanılmaya devam edilir.
Sonuç olarak; hakikati aramak çaba, cesaret ve tarafsızlık gerektirir. İşine gelene inanmak ise her zaman en zahmetsiz yoldur.
Bu düşünceyi belirli bir olay veya durum karşısında mı hissettiniz, yoksa genel olarak insan ilişkilerindeki bir gözleminiz mi? Paylaşmak isterseniz üzerine konuşabiliriz."
